Kleszcze w Polsce – coraz większy problem

Kleszcze stanowią jedno z największych naturalnych zagrożeń zdrowotnych występujących w naszym klimacie. Z roku na rok problem staje się coraz większy, a aktywność kleszczy obserwowana jest już nie tylko w lasach, ale również w parkach, na terenach zielonych, działkach oraz przydomowych ogrodach.

Wiele osób błędnie zakłada, że kleszcze występują wyłącznie w głębokich lasach. W rzeczywistości można spotkać je również:

na terenach trawiastych,
w gęstych zaroślach,
w paprociach,
na obrzeżach lasów,
w parkach miejskich,
na terenach rekreacyjnych,
w pobliżu zbiorników wodnych.

Kleszcze szczególnie przyciąga:

ciepło,
ruch powietrza,
zapach potu,
obecność ludzi i zwierząt.

Największa aktywność kleszczy przypada zwykle na okres od wiosny do jesieni.

Dlaczego kleszcze są niebezpieczne?

Ukłucie przez kleszcza może prowadzić do bardzo poważnych chorób zakaźnych oraz powikłań zdrowotnych.

Kleszcze mogą przenosić między innymi:

boreliozę,
kleszczowe zapalenie mózgu (KZM),
inne choroby odkleszczowe.

Niebezpieczeństwo polega na tym, że ukłucie często jest praktycznie niewyczuwalne, a pierwsze objawy chorób mogą pojawić się dopiero po kilku lub kilkunastu dniach.

U części osób pojawiają się również:

reakcje alergiczne,
obrzęki,
zmiany ropne,
podrażnienia skóry.

Gdzie najczęściej można znaleźć kleszcze?

Po powrocie z terenów zielonych należy dokładnie obejrzeć całe ciało — również owłosioną skórę głowy.

Kleszcze najczęściej przyczepiają się w miejscach, gdzie skóra jest delikatna i cieńsza.

Najczęstsze miejsca ukłucia:

zgięcia kolan i łokci,
pachwiny,
okolice uszu,
kark,
granica włosów,
pachy,
fałdy skórne.

Szczególną uwagę należy zwracać na dzieci oraz zwierzęta domowe, które często przynoszą kleszcze do domu.

Jak chronić się przed kleszczami?

Odpowiednia profilaktyka znacząco zmniejsza ryzyko ukłucia.

Najważniejsze zasady ochrony:

✔ odpowiedni ubiór

W miejscach, gdzie mogą występować kleszcze, warto zakładać:

długie spodnie,
bluzy z długim rękawem,
zakryte buty,
czapkę lub nakrycie głowy.

Najlepiej sprawdza się jasna odzież, na której łatwiej zauważyć kleszcza.

✔ stosowanie repelentów

Preparaty odstraszające kleszcze można stosować:

bezpośrednio na skórę,
na odzież,
na obuwie.

Regularne stosowanie repelentów znacząco ogranicza ryzyko kontaktu z kleszczami.

✔ unikanie wysokich traw i zarośli

Podczas spacerów warto:

trzymać się wyznaczonych ścieżek,
unikać siadania w wysokiej trawie,
ograniczać kontakt z gęstą roślinnością.

✔ kontrola ciała po powrocie

Po spacerze lub pracy na zewnątrz należy dokładnie sprawdzić całe ciało oraz odzież.

Im szybciej zostanie usunięty kleszcz, tym mniejsze ryzyko zakażenia.

Co zrobić po ukłuciu kleszcza?

Jeśli zauważysz kleszcza wbitego w skórę, należy jak najszybciej go usunąć.

Do usunięcia najlepiej użyć:

plastikowej pęsety,
specjalnego „kleszczołapka”,
pompki ssącej dostępnej w aptekach.

Jak prawidłowo usunąć kleszcza?

1️⃣ Chwyć kleszcza jak najbliżej skóry.
2️⃣ Zdecydowanym ruchem pociągnij go ku górze.
3️⃣ Zdezynfekuj miejsce ukłucia.
4️⃣ Dokładnie umyj ręce.
5️⃣ Obserwuj skórę przez kolejne dni.

Czego NIE robić?

Nigdy nie należy:

smarować kleszcza tłuszczem,
wykręcać go palcami,
przypalać,
polewać alkoholem przed usunięciem.

Może to zwiększyć ryzyko przedostania się bakterii i wirusów do organizmu.

Jeśli nie jesteś pewny, jak usunąć kleszcza — skontaktuj się z lekarzem lub punktem medycznym.

Borelioza – najczęstsza choroba odkleszczowa

Liczba zachorowań na boreliozę w Polsce stale rośnie.

Pierwsze objawy mogą pojawić się po około 10–14 dniach od ukłucia.

Najbardziej charakterystycznym objawem jest:

rumień wędrujący

Jest to zaczerwienienie skóry:

powiększające się z czasem,
często z jaśniejszym środkiem,
zwykle większe niż 5 cm.

Nie zawsze jednak rumień występuje, dlatego każdą niepokojącą zmianę po ukłuciu należy skonsultować z lekarzem.

Na boreliozę nie istnieje szczepionka.

Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM)

Kleszczowe zapalenie mózgu to groźna choroba wirusowa przenoszona przez kleszcze.

Objawy mogą przypominać grypę:

gorączka,
bóle mięśni,
osłabienie,
bóle głowy.

W ciężkich przypadkach choroba może prowadzić do:

powikłań neurologicznych,
trwałych problemów zdrowotnych,
a nawet śmierci.

Szczepienie przeciw KZM

Najskuteczniejszą ochroną przed kleszczowym zapaleniem mózgu są szczepienia ochronne.

Szczepienia zaleca się szczególnie:

osobom pracującym w lasach,
rolnikom,
turystom,
dzieciom,
osobom aktywnie spędzającym czas na świeżym powietrzu.

Najlepiej rozpocząć szczepienie jeszcze przed sezonem aktywności kleszczy.

Kleszcze na Podkarpaciu – warto zachować ostrożność

Na terenie województwa podkarpackiego kleszcze występują bardzo często — szczególnie:

w lasach,
na terenach zielonych,
w pobliżu łąk i pól,
na działkach rekreacyjnych.

Podczas spacerów, wycieczek oraz prac ogrodowych warto zachować szczególną ostrożność oraz regularnie kontrolować skórę po powrocie do domu.

Więcej informacji dotyczących zagrożeń związanych z kleszczami można znaleźć na stronie Ministerstwa Zdrowia